zaterdag 3 maart 2018

Maria Brusten and husband Herman Van de Venne in South America

March is Women's history month and so I like to take that opportunity to work on some family blog posts about some of the women in the family tree. First one on the list is great-grand aunt Maria  Brusten.

A few weeks ago I unexpectedly received an e-mail from Herman Van de Venne, a grandson of great-grand aunt Maria. He was able to help me to have a lot of open questions answered about Maria and her first husband, who was also named Herman Van de Venne.

Maria was born on March 1st, 1879 in the Belgian province of Limburg. She and Herman got married on August 23, 1900, when she was 21 years old.

The reason I wasn't able to find a marriage record is because they did not get married in Belgium, but in São Paulo, Brazil. Herman had graduated as an agricultural engineer from the Agricultural University of Gembloux, Belgium and had been hired in 1899 by José Fortunato de Camargo, another graduate from that same University, to help with the founding of an industrial dairy farm and a margarine factory.

Two incredibly beautiful pictures of Maria and Herman are shown below, as an extraordinay contribution by their grandson, Herman, to this blog.

Maria Brusten
Herman Van de Venne
In May 1903, Maria gave birth to a son named Robert in the Belgian city of Antwerp. Maria's parents also moved from the Belgian province of Limburg to Antwerp in 1903.

As mentioned in a previous blog post, one year later in 1904, Herman became professor in the "Instituto Superior de Agronomia y Veterinaria" of Buenos Aires, Argentina.

Maria Brusten with her son Robert Van de Venne in Villa Devoto, San Martin
Buenos Aires, Argentina in November 1905
Another two years later, Maria gave birth in Argentina, to a second son, Bertrand. It was also in 1906 that the family moved to Montevideo, Uruguay where Herman died in 1911. The cause of his death was likely peritonitis, rather than hepatitis as I was told before.

The picture below probably shows the house in Montevideo where Maria and Herman had lived in. It is dated December 1911.

A souvenir for their time in Montevideo, Uruguay
Probably showing their house in 1911

After his death, Maria returned to Belgium, shortly before the outbreak of the Great War. I haven't been able to figure out yet when exactly Maria got married to her second husband, Adolphe Stellfeld. I do know that she fled to the Netherlands as she was staying there in 1915.

During the War, Maria did send a few photographs from the Netherlands to some of her siblings. A picture she sent to her brother Albert is shown below. It was dated 1915 and shows her two sons, Bertrand and Robert.

Bertrand and Robert Van de Venne

As I wrote before, Maria eventually passed away in 1930. While there are still a few pieces of information about her life I would like to find, I am very thankful for all these beautiful pictures and all of the additional information that was provided to me by Maria's grandson, Herman.

Should I succeed in ever finding any of her marriage records, I will definitely post them here.

*           *

Maart is Women's history maand en ik wil graag van die gelegenheid gebruik maken om aan enkele blogberichten te werken betreffende enkele bijzondere vrouwen in de stamboom. De eerste op de lijst is overgroottante Maria  Brusten.

Enkele weken geleden ontving ik onverwachts een e-mail van Herman Van de Venne, een kleinzoon van overgroottante Maria. Hij heeft veel vragen kunnen beantwoorden over Maria en haar eerste man die ook Herman Van de Venne heette.

Maria werd geboren op 1 maart 1879 in de Belgische provincie Limburg. Zij en Herman huwden op 23 augustus 1900, toen ze 21 jaar oud was.

De reden waarom ik er niet eerder in geslaagd ben om een huwelijksakte te vinden is omdat ze niet in België huwden, maar in São Paulo, Brazilië. Herman was afgestudeerd als landbouwingenieur aan de Agricultural University van Gembloux, België en werd in 1899 ingehuurd door José Fortunato de Camargo, een andere afgestudeerde student van dezelfde Universiteit, om te helpen met de oprichting van een industriële melkerij en een margarinefabriek.

Twee ongelooflijk mooie foto's van Maria en Herman die hieronder worden getoond, werden mij bezorgd door Herman Van de Venne.

Maria Brusten
Herman Van de Venne
In mei van het jaar 1903, schonk Maria het leven aan Robert in de stad Antwerpen. Maria's ouders waren in 1903 ook verhuisd van de Limburgse stad Peer naar Antwerpen.

Zoals vermeld in een vorig blogbericht werd Herman in 1904, professor in the "Instituto Superior de Agronomia y Veterinaria" van Buenos Aires, Argentinië.

Maria Brusten met haar zoon Robert Van de Venne in Villa Devoto, San Martin
Buenos Aires, Argentinië in november 1905

Nog twee jaar later beviel Maria in Argentinië, van een tweede zoon, Bertrand. Het is ook in 1906 dat het gezin verhuisde naar Montevideo, Uruguay waar Herman overleed in 1911. Zijn doodsoorzaak is allicht peritonitis, veeleer dan hepatitis zoals ik voorheen schreef.

De foto hieronder toont vermoedelijk het huis van Maria en Herman in Montevideo. De foto is gedateerd december 1911.

Een herinnering aan hun tijd in Montevideo, Uruguay
Waarschijnlijk hun huis in 1911
Na het overlijden van Herman, keerde Maria terug naar België. Ik heb nog niet kunnen achterhalen wanneer Maria precies huwde met haar tweede echtgenoot, Adolphe Stellfeld. Ik weet zeker dat ze naar Nederland is gevlucht, want ze verbleef daar in 1915.

Tijdens de Oorlog stuurde Maria enkele foto's naar haar broers en zussen.  Onderstaande foto stuurde ze naar haar broer Albert Brusten. Deze foto werd genomen in 1915 en toont haar twee zonen, Bertrand en Robert.
Bertrand en Robert Van de Venne

Zoals ik eerder reeds heb geschreven, overleed Maria uiteindelijk in 1930. Hoewel er nog steeds veel vraagstukken zijn omtrent haar leven die ik zou willen oplossen, ben ik erg dankbaar voor deze foto's en alle bijkomende informatie.

Als ik er al in zou slagen om één van de huwelijksakten van  Maria te vinden, zal ik ze hier zeker plaatsen!

woensdag 10 januari 2018

Tracking down Aunt Regina - Part 5 : Bridging the gap

When I started researching the life of great-grand aunt Regina Andreoli, all I knew was that she had moved from Belgium to the United States and had married an Italian man named Angelo Andreoli. No one in the family was able to tell me much more about her. Over a series of blog posts dedicated to her, I have been adding pieces of the puzzle.

Regina Andreoli

To recapitulate, I first include once more the links to the previous blog posts in this ongoing series on great-grand aunt Regina:

In my last blog post about her, I mentioned that she had first been married to a Dutch man, before she married uncle Angelo. As I was looking through immigration records of the Belgian city of Antwerp, I found a file relating to John Deckers, aunt Regina's first husband. While most of the information in that file relates to John's family, it also holds some bits of information about aunt Regina.

John Deckers
In 1907, John Deckers applied for Belgian citizenship. In his application is stated that he worked in the kitchen of the ocean liner s/s Menominee of the Red Starline, with destination to Boston and Philadelphia. John was already residing in Belgium for quite a number of years. During the 1890's, he had to appear before the Belgian Correctional Court and the Belgian Police Court for several offences. In 1894, John was actually expelled from Belgium (for burglary) for a period of about two years, after which he was allowed to return, which he did.

The reason he applied for Belgian citizenship was because he was engaged with a girl that was working at the Bell Telephone Company in Antwerp and her employement contract did not allow for her to marry a foreigner. I believe this girl might very well have been aunt Regina Brusten. Eventually it wasn't until March 1909 that John Deckers and Regina got married. While I assumed before that aunt Regina had only moved to Massachusetts after she had married Angelo Andreoli, I was clearly wrong. In 1911, John and Regina Deckers already moved to Boston. It seems as if they traveled separately, as only Mrs. Regina Deckers is mentioned on the Passenger List of the June 1911 voyage of the s.s. Menominee to Boston. Unless, of course, if John was still working in the kitchen of that ship.

Passenger list s.s. Menominee

In 1914 John and Regina visited Belgium, but they returned to Boston in September of that year, one month after German troops had invaded Belgium. I found John and Regina in the 1920 U.S. Census of Boston.

Entry in the 1920 U.S. Census of Boston, MA

At that moment they lived in Village Street in South Boston. These days, Village Street doesn't seem to exist anymore, but it used to be right about where now Village Ct. is located. On the below map, the location of Village Street is in enumeration District 162, which was right next to the railroad track.

Regina and John divorced in 1924 and John returned to Belgium, while Regina continued to live in Massachusetts. It seems like aunt Regina married Angelo Andreoli in 1926 in Boston. While I previoulsy mentioned that they did travel to visit relatives in the United Kingdom, I also found a ship manifest of 1928 from Genoa, Italy to New York. It therefore seems likely they also visited relatives of Angelo in Italy.

I do hope I will ever be able to find the death certificate of aunt Regina or any records relating to her divorce in 1924 or relating to her second marriage in 1926. Finding the immigration record of John Deckers most definitely helped me to bridge the gap between the date of her first marriage in 1909 and the last ten years of her life...


*         *

Toen ik begon met het onderzoeken van het leven van overgroottante Regina Andreoli, wist ik enkel dat ze van België naar Amerika was verhuisd en dat ze met een Italiaanse man gehuwd was die Angelo Andreoli heette. Niemand in de familie kon me veel meer vertellen over haar. In een serie van blogberichten ben ik stukjes van de puzzel blijven toevoegen.

Regina Andreoli

Als samenvatting zet ik hier eerst nog eens de link naar de vorige blogberichten over haar bij elkaar:

In mijn laatste blogbericht over haar vermeldde ik dat ze eerst gehuwd was met een Nederlander, voordat ze met nonkel Angelo trouwde. In de immigratiedossiers van de stad Antwerpen vond ik een dossier met betrekking tot John Deckers, de eerste man van tante Regina. Terwijl het grootste deel van de informatie in dat dossier betrekking heeft op de familie van John, is er ook enige informatie terug te vinden betreffende tante Regina.

John Deckers
In 1907 vroeg John Deckers het Belgisch staatsburgerschap aan. In zijn aanvraag vermeldde hij dat hij in de keuken werkte van het schip s/s Menominee van Red Starline, met bestemming Boston en Philadelphia. John woonde reeds ettelijke jaren in België. Tijdens de jaren 1890, moest hij voor de Belgische Correctionele Rechtbank en voor de Politierechtbank verschijnen voor verscheidene misdaden en overtredingen. In 1894 werd John verbannen uit België (omwille van een diefstal met inbraak) voor een periode van ongeveer twee jaar, waarna hij mocht terugkeren, wat hij ook deed.

De reden dat hij het Belgische staatsburgerschap wenste te verkrijgen was omdat hij verloofd was met een jongedame die werkzaam was bij Bell Telephone Company in Antwerpen en volgens haar arbeidscontract mocht ze niet met een buitenlander trouwen. Ik meen dat de kans groot is dat die jongedame tante Regina was. Uiteindelijk huwden John Deckers en Regina in maart 1909. Terwijl ik er eerder van uit ging dat tante  Regina pas naar Massachusetts verhuisde nadat ze met Angelo Andreoli huwde, had ik duidelijk ongelijk. In 1911, verhuisden John en Regina Deckers al naar Boston. Het lijkt erop dat ze afzonderlijk reisden omdat enkel Mevr. Regina Deckers werd vermeld op de passagierslijst van de reis van juni 1911 van de s.s. Menominee naar Boston, tenzij John ook toen nog werkzaam was in de keuken van dat schip.

Passagierslijst van de s.s. Menominee

In 1914 bezochten John en Regina België, maar ze keerden terug naar Boston in september van dat jaar, een maand nadat Duitse troepen België waren binnengevallen. Ik vond John en Regina vervolgens terug in de 1920 U.S. Census van Boston.

Vermelding in de 1920 U.S. Census van Boston, MA

Op dat ogenblik woonden ze in een huurwoning in Village Street in Zuid-Boston. Vandaag de dag bestaat Village Street klaarblijkelijk niet meer, doch, deze straat was ter hoogte van waar nu Village Ct. gelegen is. Op onderstaande kaart is Village Street gelegen in District 162, dat aan een spoorweg grensde.

Regina en John scheidden in 1924 en John keerde terug naar België, terwijl tante Regina in Massachusetts bleef wonen. Het lijkt erop dat tante Regina huwde met Angelo Andreoli in 1926 in Boston. Eerder vermeldde ik reeds dat ze nog naar het Verenigd Koninkrijk reisden om familie te bezoeken. Ik vond echter ook een manifest van 1928 van een reis van Genua, Italië naar New York. Het lijkt er dus op dat ze ook familieleden van Angelo hebben bezocht.

Ik hoop nog de overlijdensakte van tante Regina te kunnen vinden, of gelijk welk document met betrekking tot haar scheiding in 1924 of met betrekking tot haar tweede huwelijk in 1926. Het immigratiedossier van John Deckers heeft me zeker geholpen om de lege ruimte in te vullen tussen de datum van haar eerste huwelijk in 1909 en de laatste tien jaren van haar leven...

donderdag 28 december 2017

When worlds entwine - Grandfather Henri and Grandpa Ludy

For a very long time I have been playing with the idea of simultaneously posting an article in my two genealogy blogs. I mean related articles, that are kind of a mirror from each other from different worlds. It has taken me a long time though, to figure out which persons these mirror articles should be revolving around. I do recall I mentioned before I would be posting a blog article relating to my paternal grandfather Ludy Van Minnebruggen. While I have already posted about certain aspects of the life of my maternal grandfather, Henri Brusten, I still feel there's more to say about him and that's why I decided it should be my two late grandfathers that I would be including in my two mirror posts.

This post relates to grandfather Henri Brusten, while the mirror post relating to grandpa Ludy can be reached by clicking this link.

Grandfather Henri was born on April 17, 1926 in Antwerp, Belgium to Julia Verelst and Marcel Brusten. His older sister, Jean, was almost two years old then.

Henri Brusten in his childhood (late 1920's)

As already explained in a previous blog post, grandfather Henri was working in the Erla factory at the moment the allied bombings over Mortsel took place. He was just sixteen years old on that tragic day and had just returned to work two weeks earlier after a one month sick leave as he suffered from a lumbago. While I previously mentioned how he got severely wounded, my uncle Willem provided me with some further details through the comments section in that blog post, which information I would like to include here:"A piece of phosphor from the phosphor bombs that were dropped, had fallen on his arm and had burned right through it. On the top side of his arm this resulted in a rather small hole, however, on the bottom side the wound was as big as a fist. The doctors were of the opinion that his arm could not be saved and wanted to amputate, however, there was one surgeon who was willing to take the chance and invest the time to operate. He was able to repair most of the damage. Tissue and muscles could be mostly repaired, however nerves couldn't and, as a result, grandfather Henri lost feeling in the fingers of that arm".

Commemorative panel near the original site of the Erla factory

Grandfather Henri's war was a very long one and it left  emotional scars that never healed. In 2010, my late aunt Anne-Mie Brusten, wrote a little bit about this in one of her blogs: "My father told my son about his deportation.  How he survived in that camp. How little he still valued his life.  How he risked his life for a package of cigarettes or some more food and volunteered to clear unexploded mines (...).  He was about 17 years old at that time and assumed that he wasn't going to live much longer". Eventually, grandfather was freed by Canadian soldiers, at the very end of the war, in May 1945.

Also the terror of the V-bombs is something grandfather Henri and his family had experienced from closeby, since the house of his grandfather, Henri Verelst, who was my great-great grandfather, was heavily damaged on December 20, 1944 due to a V1-bomb. The explosion resulted in twelve fatalities and twenty eight people wounded. The paperwork from the National Relief Fund was clear: "household goods destroyed 100%." Because of that, great-great-grandfather had to move in with his daughter and son-in-law, my great-grandparents Julia Verelst and Marcel Brusten, and their two children.

My late great-aunt Jean told me years ago that also Henri's uncle, Jef Verelst, and uncle Jef's wife actually both died when the building they were in, got hit by a V-bomb. I remember aunt Jean saying that while great-grand uncle Jef was still alive for a very short while after the blast, his wife died immediately in the explosion, due to a fatal head wound. Jef was covered with debris and, as I understood, died before the debris could be removed.

Henri Brusten about 1947

It wasn't until after the war that grandfather fulfilled his military service. He married my grandmother Hilda Sterckx on March 22, 1949. They got eight children together, five daughters and three sons. The below picture was taken on the wedding day of Henri Brusten and Hilda Sterckx (they are seated on the left). Great-grandmother Anna Hennebicq is standing behind her daughter Hilda and next to her is great-aunt Jean Brusten. Seated on the right are Henri's parents Marcel Brusten and Julia Verelst.

Family portrait taken in March 1949

During the war, Grandmother Hilda's mother, Anna, and Grandfather Henri's sister, Jean, had both been working in a hospital in England and they befriended one another. After they had both returned to Belgium, Jean asked her brother to deliver flowers at Anna's house for the occasion of her birthday. That's how grandfather Henri met grandmother Hilda for the very first time...

Painting by Henri Brusten

Grandfather Henri was very interested in different kinds of art. He and grandmother Hilda used to dance ballroom for a while. Grandfather became a painter for a living and used to restore old facade paintings, but he also made paintings on canvas in his free time. The walls in the hallway in his house he had entirely decorated with the marble motives he painted on there. He was really talented. He could also enjoy music. One of his favourite music pieces was the impressive "Ouverture 1812" by Russian composer Tchaikovsky.

Me and grandfather Henri in 1993

Only on very few occasions have I ever seen my two grandfathers together. To me, it felt then as if two different worlds came together. Grandfather Henri often seemed so quiet, while grandpa Ludy was usually quite talkative. Only after they both passed away, did I learn about the points in time, where their worlds had been entwined, long before my parents got married, in a horrible time, when bombs came down like rain.

Sitting here, writing all this down, I do remember particularly, the same things about the both of them now. How they would joke and smile. And enjoy small things in life, like a glass of beer or a beautiful song. And each time that little spark of joy would light up in their eyes. Looking satisfied and amused.

Grandfather Henri


*          *

Gedurende enige tijd speel ik met de gedachte om gelijktijdig een bericht in mijn twee stamboomblogs te publiceren. Ik bedoel gerelateerde berichten die een soort van spiegelbeeld zijn van elkander uit verschillende werelden. Het heeft lang geduurd voor ik beslist had over welke personen deze spiegelberichten zouden kunnen gaan. Ik herinner me dat ik eerder heb gezegd dat ik nog een blogbericht zou schrijven over mijn grootvader aan vaders kant, Ludy Van Minnebruggen. Hoewel ik reeds over bepaalde aspecten uit het leven van mijn andere grootvader, Henri Brusten, heb geschreven, heb ik nog het gevoel dat ik nog meer te vertellen heb en daarom heb ik beslist dat mijn twee grootvaders de personen zouden moeten zijn waarover ik in deze spiegelberichten schrijf.

Dit blogbericht gaat over grootvader Henri Brusten, terwijl het andere bericht over grootvader Ludy kan worden bereikt door op deze link te klikken.

Grootvader Henri werd geboren 17 april 1926 in Antwerpen als zoon van Julia Verelst en Marcel Brusten. zijn oudere zus, Jean, was bijna twee jaar oud toen.

Henri Brusten tijdens zijn kinderjaren (eind de jaren '20)

Zoals reeds uitgelegd in een vorig blogbericht, werkte grootvader Henri in de Erla fabriek op het ogenblik van het geallieerd bombardement boven Mortsel. Hij was slechts zestien jaar oud op die tragische dag en was net twee weken terug aan de slag na een ziekteverlof van een maand ten gevolge van een lumbago. Terwijl ik reeds voorheen vermeldde dat hij ernstig gewond geraakte, heeft mijn nonkel Willem bijkomende informatie gegeven, die ik hier graag ook wil opnemen: "Hij had een stukje fosfor van de fosforbommen die gedropt werden, op zijn arm gekregen en dat was doorheen zijn arm gebrand. Dat maakt dat aan de bovenkant van zijn arm er slecht een klein gaatje was, maar aan de onderkant was de wonde zo groot dat er en vuist in paste. De dokters in het hospitaal waren van mening dat zijn arm niet te redden was en wilden amputeren. Er was echter één chirurg die toch het risico en de tijd wilde nemen en die heeft de arm voor een groot deel kunnen herstellen. Weefsel en spieren konden voor een groot deel hersteld worden, de zenuwen echter niet. Als gevolg hiervan had Henri de rest van zijn leven zo goed als géén gevoel in de vingers van die arm".

Informatiepaneel nabij de originele site van de Erla fabriek

De oorlog van Grootvader Henri was een erg lange oorlog en liet emotionele littekens na die nooit heelden. In 2010 schreef mijn tante Anne-Mie Brusten, hier nog iets over in haar blog: "Nu vertelde m'n vader aan m'n zoon over z'n deportatie.  Over hoe hij overleefde in dat kamp.  Hoe weinig z'n leven nog waarde had, voor hem.  Hoe hij voor een pakje sigaretten, of wat meer eten, z'n leven waagde en zich opgaf om bommen te ontmijnen (...).  Hij was toen een jaar of 17 en ging ervan uit dat hij niet lang meer te leven had". Grootvader werd uiteindelijk door Canadese soldaten bevrijd, helemaal aan het einde van de oorlog, in mei 1945.

Ook de terreur van de V-bommen is iets dat Grootvader Henri en zijn familie van dichtbij hebben meegemaakt, aangzien het huis van zijn grootvader, Henri Verelst, die mijn over-overgrootvader was, op 20 december 1944 zwaar beschadigd geraakt door de inslag van een V1-bom. De explosie resulteerde in twaalf dodelijke slachtoffers en zesentwintig gewonden. De papieren van het Nationaal Steunfonds waren duidelijk: "huisraad vernield 100%". Daarom moest over-overgrootvader intrekken bij zijn dochter en schoonzoon, Julia Verelst en Marcel Brusten, en hun twee kinderen.

Mijn inmiddels overleden groottante, Jean Brusten, vertelde me jaren geleden dat ook hun nonkel, Jef Verelst, en diens echtgenote, beiden stierven ten gevolge van een V-bom die insloeg op het gebouw waarin zij zich bevonden. Ik herinner me dat tante Jean vertelde dat overgrootnonkel Jef nog kortstondig leefde na de explosie, terwijl zijn vrouw op slag dood was door een fatale hoofdwond. Jef lag bedolven onder puin en, zoals ik het heb begrepen, overleed nog voor dat puin volledig kon worden verwijderd om hem te bevrijden.

Henri Brusten omstreeks 1947

Grootvader Henri vervulde pas na de oorlog zijn militaire dienstplicht. Hij huwde met mijn grootmoeder Hilda Sterckx op 22 maart 1949. Ze kregen samen acht kinderen: vijf dochters en drie zonen. De onderstaande foto werd genomen op de trouwdag van grootvader Henri Brusten en grootmoeder Hilda Sterckx (zij zitten links). Overgrootmoeder Anna Hennebicq staat achter haar dochter Hilda en naast haar staat groottante Jean Brusten. Rechts zitten Henri's ouders Marcel Brusten en Julia Verelst.

Familieportret genomen in maart 1949

Tijdens de oorlog werkten, Anna (de moeder van grootmoeder Hilda) en Jean (de zus van grootvader Henri) allebei in een ziekenhuis in Engeland en geraakten bevriend. Nadat ze beiden waren teruggekeerd naar België, vroeg Jean aan haar broer om bloemen te gaan afgeven aan Anna ter gelegenheid van haar verjaardag. Toen heeft grootvader Henri grootmoeder Hilda voor het eerst ontmoet...

Schilderij door Henri Brusten

Grootvader Henri was erg geïnteresseerd in allerhande kunstvormen. Hij en grootmoeder Hilda dansten ballroom voor een tijd. Grootvader werd beroepsschilder en restaureerde bijvoorbeeld gevelschilderingen, maar hij maakte ook schilderijen op doek in zijn vrije tijd. De muren in de gang van zijn huis beschilderde hij met een marmermotief. Hij was erg getalenteerd. Ook kon hij genieten van muziek. Eén van zijn favoriete muziekstukken was de imposante "Ouverture 1812" van de Russische componist Tchaikovsky.

Ik en grootvader Henri in 1993

Slechts op enkele gelegenheden heb ik mijn beide grootvaders samen gezien. Voor mij voelde dat dan alsof twee verschillende werelden samenkwamen. Grootvader Ludy was gewoonlijk nogal spraakzaam, terwijl grootvader Henri altijd vrij stil was. Pas nadat ze beiden waren overleden  leerde ik over de ogenblikken in hun leven waarin hun levens waren vervlochten, lang voordat mijn ouders trouwden. In een verschrikkelijke tijd, wanneer bommen als regen uit de lucht vielen.

Terwijl ik hier zit te schrijven herinner ik me vooral hetzelfde over hen beiden. Hoe ze grapjes maakten en lachten. Hoe ze genoten van kleine dingen zoals een glas bier of een mooi lied. En elke keer die vreugdevolle schittering in hun ogen. Zichtbaar tevreden en geamuseerd...

Grootvader Henri

vrijdag 13 oktober 2017

Pabou "Napoo" and the Franco-Prussian War (1870)

Pieter Hendrik "Pabou" Brusten

A little while ago I found a very small article in the newspaper "Yorkshire Evening Post" of March 19, 1936. In fact this article was placed in the newspaper by my great-grand aunt Ann Crowther, one of the sisters of great-grandpa Marcel Brusten. After all the research I have been conducting on the entire Brusten family, aunt Ann is one of the few relatives I actually still know quite little about.

In her newspaper post, aunt Ann wanted to explain the meaning and origin of the word "Napoo". Aunt Ann wrote the following: "My father, during the Franco-Prussian War of 1870, was in the Belgian Army and was stationed at Mons. According to his statement, the patois used by the Walloons round about Mons, make "il n'y a plus" meaning "there is no more" into "Nyapo", which the British Tommy would easily make into "Napoo". This is easily understood by anyone speaking French. (Mrs.) M. Crowther (nee Brusten), Leeds"

I found this small article interesting for a number of reasons, one of them obvioulsy being the etymological background of a word which I didn't even know existed in the English language. When I asked our cousin, Mark Burgess, if he could tell me what the word "napoo" means, he looked it up in English dictionaries and told me this word is seldom used or known nowadays. It has been most used between 1914 and 1970. It can be military slang for "to finish", "end" or "kill off". Cousin Mark also told me that, also according to dictionaries, the word "napoo" represents a pronunciation of the French phrase "il n'y en a plus" or "il n'y a plus", meaning "There is no more". So at least the explanation great-great-grandfather "Pabou" gave to explain the origin and meaning of the word "napoo" corresponds to what dictionaries have to say about it.

Actually, I also wasn't familiar with the word "patois" which again sounds more French than English. That word I looked up and it means "non-standard speech or language". In this case it would have meant the dialect of the Walloons living in the Mons region. Mons is a city in the Southern part of Belgium along the E19 highway from Brussels to Paris. Actually it's situated quite closely to the French border.

Probably the most interesting fact I learned from this little article is that great-great-grandpa Pabou was stationed at Mons during the Franco-Prussian War of 1870. In July 1870, France had declared war on the German Kingdom of Prussia and both countries started to mobilise their troops. Also Belgium mobilised its troops in fear of being invaded by either side and decided to set-up an Army of Observation of 55,000 men tasked with defending the national borders. Eventually neither France, nor Prussia attacked Belgium, probably because neither wanted to take the risk of violating the Treaty of London of 1839 in which the signatory powers, including the United Kingdom, comitted to guarding the neutrality of Belgium in the event of an invasion.

I will try to get my hands on the service record of Pabou, which will require a trip to Brussels. If I manage to find anything, no doubt you will read about it here!


*        *

Pieter Hendrik "Pabou" Brusten

Een tijdje geleden kwam ik een klein krantenartikeltje tegen in de "Yorkshire Evening Post" van 19 maart 1936. Het artikeltje werd in de krant geplaatst door mijn overgroottante Ann Crowther, één van de zussen van overgrootvader Marcel Brusten. Na al het onderzoek dat ik heb verricht naar de Brusten familie is tante Ann nog één van de weinige familieleden waar ik redelijk weinig informatie over heb.

In haar artikeltje legde tante Ann de betekenis en de oorsprong van het Engelse woord "Napoo" uit. Tante Ann schreef het volgende: "Tijdens de Frans-Pruisische oorlog van 1870, was mijn vader in het Belgisch leger en was hij gestationeerd te Bergen. Volgens zijn verklaring vormde het patois dat werd gebruikt door de Walen in de buurt van Bergen "il n'y a plus" wat betekent "er is geen meer" om tot "Nyapo", wat de Britse Tommy eenvoudig zou omvormen in "Napoo". Dit wordt zonder moeite verstaan door eenieder die Frans spreekt. (Mevr.) M. Crowther (geboren Brusten), Leeds"

Ik vond dit klein artikel interessant om verschillende redenen; de eerste zijnde vanzelfsprekend  de etymologische achtergrond van een woord waarvan ik niet eens wist dat het bestond. Wanneer ik onze neef, Mark Burgess, vroeg of hij me kon vertellen wat het woord "napoo" betekent, zocht hij het op in Engelse woordenboeken en vertelde me dat dit woord tegenwoordig nog maar zelden wordt gebruikt of gekend is. Het werd vooral gebruikt tussen 1914 en 1970. Het kan een militaire uitdrukking zijn voor "afsluiten", "eindigen" of zelfs "doden". Neef Mark vertelde me ook dat, ook volgens woordenboeken, het woord "napoo" een uitspraak weergeeft van "il n'y en a plus" of "il n'y a plus", wat betekent "Er is geen meer". Alzo blijkt dat de uitleg die over-overgrootvader "Pabou" gaf aan de oorsprong en betekenis van het woord "napoo" tenminste overeenstemt met de verklaring die woordenboeken eraan geven.

In feite was ik ook niet vertrouwd met het woord "patois" dat opnieuw meer Frans klinkt dan Engels. Dat woord heb ik opgezocht en het betekent "niet-standaard spraak of taal". In dit geval werd het dialect bedoeld van de Walen die in de buurt van Bergen woonden. Bergen is een stad in het zuiden van België, gelegen langs de E19 autosnelweg van Brussel naar Parijs. In feite is deze stad redelijk dicht gelegen bij de Franse grens.

Het allicht meest interessante weetje uit dit kleine artikel is allicht het feit dat over-overgrootvader Pabou gestationeerd was te Bergen tijdens de Frans-Pruisische oorlog van 1870. In juli 1870 had Frankrijk de oorlog verklaard aan het Duitse Koninkrijk van Pruisen en beiden landen begonnen met het mobiliseren van hun troepen. Ook België mobiliseerde het leger uit angst voor een invasie door één van beide buurlanden en richtte een waarnemingsleger in van 55.000 mannen die gelast waren met het bewaken van de landsgrenzen. Uiteindelijk viel noch Frankrijk, noch Pruisen België aan, waarschijnlijk omdat geen van beiden het risico wou nemen van de schending van het Verdrag van Londen van 1839 waarin de verdragsstaten, inclusief het Verenigd Koninkrijk, zich ertoe verbonden de neutraliteit van België te zullen bewaken in het geval van een invasie.

Ik zal trachten om het legerdossier van Pabou te pakken te krijgen, wat een uitstap naar Brussel nodig zal maken. Als ik iets vind, zal je er ongetwijfeld hier over lezen!